Alegorie, emblematy, dylematy – wystawa w Galerii M

Alegorie, emblematy, dylematy – ćwiczenia z ikonologii XXI wieku to wystawa prac studentek i studentów kierunku Design i Komunikacja Społeczna na Uniwersytecie Opolskim

Wernisaż: 4 lutego 2026, godz. 12:00

Kuratorka: Natalia Krawczyk

U schyłku XVI wieku Cesare Ripa opublikował Iconologia overo Descrittione dell’Imagini universali – obszerny zbiór personifikacji i emblematów, oparty na antycznych wzorcach. Zadaniem tego dzieła było nadanie wizualnej formy abstrakcyjnym pojęciom: cnotom i wadom, emocjom, relacjom społecznym, wiedzy i władzy. W wydaniu rozszerzonym z 1603 roku, zawierającym kilkaset haseł i ponad 150 drzeworytów, Ikonologia stała się jednym z najważniejszych kodeksów ikonograficznych nowożytności. Choć w XIX wieku Winckelmann uznał ją za anachroniczną, XX-wieczne badania Warburga, Panofsky’ego i Gombricha przypomniały, że Ikonologia nadal prowokuje do myślenia o tym, jak obrazy kształtują nasze rozumienie świata.

Pytanie, które stanowi punkt wyjścia dla prezentowanej wystawy, brzmi: czy metoda Ripy – oparta na personifikacji i emblematycznym myśleniu obrazem – może być jeszcze użyteczna w XXI wieku? W ramach zajęć Ikonosfera i kompetencje wizualne studentki i studenci podjęli próbę symbolicznego „dopisania” kolejnego rozdziału do Ikonologii, traktując ją nie jako zamknięty historyczny artefakt, lecz jako metodę analizy współczesnej rzeczywistości wizualnej. Koncentrując się na takich zagadnieniach jak zmiana klimatu, kryzys zdrowia psychicznego, media społecznościowe, sztuczna inteligencja, nowa duchowość, relacje międzypokoleniowe, krytyka patriarchatu czy rewizja pojęcia równości, autorzy i autorki prac starali się rozpoznać aktualne formy wizualnego myślenia i napięcia, jakie im towarzyszą.

Studenckie prace te nie tyle aktualizują dzieło Cesare Ripy, ile wykorzystują jego metodę jako narzędzie refleksji nad współczesnością. Wystawa nie oferuje jednoznacznych diagnoz. Traktuje obrazy jako pole negocjacji znaczeń i narzędzie krytycznej refleksji. Stawia pytanie nie tylko o to, jak dziś wygląda nasza rzeczywistość, lecz także o to, jakie obrazy ją produkują – i jakie konsekwencje z tego wynikają.

GALERIA -m- przy Miejskim Centrum Wspomagania Edukacji w Opolu Powstańców Śląskich 19

Galeria jest prowadzona przez Wydział Sztuki UO oraz Miejskie Centrum Wspomagania Edukacji w Opolu.